موسسه ماه مهر

۲۰ آذر ۱۳۹۶

"عکاسی تبلیغاتی" با استاد ولی زاده در ماه مهر

files_magazinContents_4748956[328187c87c893f3486b07854ba6dd128].jpg

ماه مهر در نظر دارد تا با تهیه ی سلسله گزارش هایی این امکان را برای علاقه مندان فراهم کند تا هر چه بیشتر با فعالیت ها و هنرمندان این موسسه ی آموزشی، هنری آشنا شوند. در این راستا با استاد ولی زاده درباره ی کلاس "عکاسی تبلیغاتی" گفتگویی به شرح زیر انجام دادیم.


  • روش تدریس شما در کلاس عکاسی تبلیغاتی چگونه است؟ و مخاطب این کلاس چه افرادی هستند؟

 من پیش از آنکه "معلم" بدانم و بخواهم "عکاسی تبلیغاتی" تدریس کنم، خود را "عکاسی" می دانم که با هنرجویان، تجربیاتش را به اشتراک می گذارد. بنابراین من شرکت کنندگان را به چشم "دانشجو" نمی بینم. بلکه آنها همکاران من هستند، تفاوت در بیست سال سابقه و تجربه ی بیشتر من است.
 توانایی های بالقوه این افراد با من برابر است، پس آنچه در کلاس هایم به ایشان منتقل می کنم، تجربه و راهی است که من در این بیست سال طی کردم؛ مسیری که امیدوارم آنها در مدت کوتاه تری بپیمایند. براین اساس اغلب به روزترین تجربیاتم را انتخاب می کنم؛ و هرآنچه بلدم را ارائه می دهم تا دانشجویان به هراندازه که ظرفیت دارند، بهره ببرند.
دراین کلاس افراد با انگیزه های مختلفی شرکت می کنند، از عکاسانی که در این دوره ها شرکت می کنند تا به طور تخصصی "عکاس تبلیغاتی" بشوند تا آنهایی که هدف مشخصی از شرکت در این کلاس را دنبال نمی کنند. من همه را به یک چشم نگاه می کنم زیرا تجربه نشان داده که  گاه افرادی که پیشینه یا انگیزه خاصی در آغاز نداشتند، بعد از گذراندن دوره ها، تبدیل به عکاسان با استعداد و موفقی شدند.
دسته ای از هنرجویان این دوره که تجربه ی عکاسی تبلیغاتی را ازپیش داشتند در گفتگویی به این نکته اشاره کردند که پیش از شرکت در این کلاس به مانع برخورد کرده بودند و این کلاس برایشان تجربه نجات از بن بست بوده است.
من هم کم و بیش مشابه آن را شنیده ام و متعجبم که وضعیت آموزش هنر در کشور ما چگونه بسیاری از افراد را سرخورده و ناامید می کند؟! به نظر من، دلیل بوجود آمدن این بن بست تا حدی برای این است که شیوه آموزش ما براساس تجربه ی عملی است؛ بیشتر افراد برطبق یک سری اصول طبقه بندی شده و کمتر به روز شده پیش می روند.

زمانی که من تجربیاتم را با آنها شریک می شوم، آنها به طور ملموس درک می کنند که چطور یک عکاس تبلیغاتی با چالش های مشابه روبه رو شده و به نحوی آن را حل کرده است. این  شیوه درضمن به فرد از نظر روانی این اعتماد به نفس را می دهد که در شرایط مشابه او هم می تواند مسائل را حل کند.

3

  • شما وضعیت عکاسی تبلیغاتی کشور و آینده آن را چگونه می بینید؟

می توانم در تکمیل فرمایشات آقای زنده روح، رئیس انجمن عکاسان ایران بگویم که عکاسی تبلیغاتی امروز در شآن خودش نیست.
جایی برای خرده گیری وجود ندارد که زندگی هر هنرمندی دو بخش دارد یکی مربوط به تامین اقتصادی می شود و دیگری آن دستاوردهای معنوی و هنری فرد است. عدم امنیت اقتصادی و نابه سامانی ها باعث شده است که عکاس پرتره، عروسی، مستند نگار، تئاتر و... هم بخواهند صرفاً به دلایل مادی در زمینه ی عکاسی تبلیغاتی فعالیت کنند بدون آنکه ظرافت ها و پیچیدگی های این کار تخصصی را در نظر بگیرند. بنابراین در فضایی که افراد جایگاه تعریف شده و تخصصی ندارند و باور عمومی براین است که عکاسی تبلیغاتی از نظر درآمد بالاتر است، که به ظن من اینطور نیست، وارد این حوزه می شوند و خب به شدت آسیب می زنند.
اما در مورد آینده ی عکاسی تبلیغاتی ایران، در حال حاضر بدنه عکاسی تبلیغاتی ایران "محصول محور" است یعنی صرفاً محصول است که عکاسی می شود. وجه دیگر که نسبتاً مغفور است، عکاسی تبلیغات براساس یک ایده است و در این ایده پردازی استعاره و کنایه هم وارد می شوند.
شخصاً در طی سالهای اخیر، چه در پروژه هایی که اجرا می کنم و چه در آموزشهایی که می دهم روی این جنبه یعنی جایگاه مفهوم و ایده در عکاسی تبلیغاتی تاکید می کنم. باید صبر کرد و دید که چه اندازه این فعالیتها در ارتقای کیفیت عکاسی تبلیغاتی کشور موثر خواهد بود.

5

  • یک عکاس تبلیغاتی خوب به نظر شما چه ویژگی هایی باید داشته باشد؟

در درجه اول باید عکاس قابلی باشد یعنی به لحاظ اجرا و تکنیک مهارت بالایی داشته باشد. نور و کادر را خوب بشناسد. عکاسان تبلیغاتی، عکاسان فرمالیست هستند پس باید فرم را بخوبی بشناسند. زمانی که این توان بالای اجرایی در خدمت ایده پردازی مفهومی قرار بگیرد می توان فرد را یک عکاس تبلیغاتی خیلی خوب دانست.

  • فرق بین عکاسی تبلیغاتی و عکاسی صنعتی در چیست؟

عکاسی صنعتی، عکاسی راست گو است یعنی هرچه مشاهده می کنید، بیان می کنید اما عکاسی تبلیغاتی می تواند برداشت خود را از یک محصول یا پدیده در جهت ایده بزرگنمایی کند و تغییر دهد.
 مثال ساده اش در رستوران تصویر یک همبرگر بزرگ را می بینید و سفارش می دهید اما وقتی سفارش خود را می گیرید با یک همبرگر نازک و ساده مواجه می شوید. خب این کاری است که عکاسی تبلیغاتی انجام می دهد.

  • همین طور که از آثار نمایشگاه و صحبت های شما بر می آید عکاسی تبلیغاتی با شعار تبلیغاتی پیوند دارند. می شود درباره ی جایگاه شعار در عکاسی تبلیغاتی هم توضیحاتی بدهید؟

خیلی وقت ها در تکمیل یک تصویر انتزاعی تبلیغاتی، یک جمله می تواند تاثیر آن عکس را چندین برابر تشدید کند. حالا تاثیرش را مقایسه کنید با مدل رایج عکاسی تبلیغاتی که محصول را به دست مشاهیر، ستارگان فیلم و .... می دهند!
بگذارید منظورم را بار دیگر با مثالی روشن تر کنم. در یکی از تبلیغ های کارتونی فلوکس واگن فقط یک تایر زخمی در تصویر وجود دارد.هیچ اثری از هیچ کدام از مدلهای ماشین های فلوکس واگن نیست اما زیر این تصویر یک شعار آمده است:" موقع رانندگی پیامک ندهید!" و در کنارش لوگوی شرکت فلوکس واگن دیده می شود. در این نمونه که کاملاً یک کار تبلیغاتی است  می توان به تاثیر فوق العاده شعار، آن هم به طور غیر مستقیم پی برد. بنابراین شعار تبلیغاتی می تواند خیلی موثرتر از معرفی صورت یک محصول باشد.

8

  • در تعریف شما از عکاسی تبلیغاتی آیا می توان از عکس مستند بسته به زمینه ای که در آن قرار می گیرد نیز خوانش تبلیغاتی کرد؟

 این درست است. گاهی اضافه کردن یک شعار همان زمینه ی لازم برای تبدیل یک عکس مستند به عکس تبلیغاتی است. یا حتی نمادین تر،عکس مشهور مستند کودک آفریقایی گرسنه که با ظاهری ژنده در پهنه ی بیابان است  و لاشخورها بالای سرش می چرخند را تصور کنید! خب وقتی زیر این عکس لوگو یونیسف می آید همین عکس مستند به یک عکس تبلیغاتی تبدیل می شود. البته باید توجه داشت که این امر در عکس تبلیغاتی یک قاعده نیست.

2

  • چقدر بحث خلاقیت در عکاسی تبلیغاتی وابسته به داشتن بازار مصرف کنندگانی است که از درک بصری خوبی برخوردار باشند. و جایگاه جامعه ایران از درک و سواد بصری چیست؟

 در حال حاضر جامعه ایران از درک بصری بالایی برخوردار نیست. اما این هم درست نیست که عکاسان و سفارش دهندگان سطح تولیدات خود را به این بهانه پایین بیاورند. من بیشتر موافق این هستم که از این موضوع به عنوان یک فرصت برای ارتقای درک زیباشناسی و سواد بصری در جامعه استفاده کنند.
در حال حاضر ما از بخش اندکی از ظرفیت های عکاسی تبلیغاتی بهره می بریم. آن هم همان طور که اشاره کردم در شاخه عکاسی تبلیغاتی محصول محور؛ فارغ از اینکه عکاسی تبلیغاتی می تواند در آموزش، جریانات فرهنگی و اجتماعی هم نقش موثری را ایفا کند. مثلاً آموزش صحیح رانندگی تخصص نه عکاس هنری و نه عکاس مستند است بلکه دقیقاً عکاس تبلیغات است که می داند چطور باید آن را نشان دهد.

با تشکر از شما که در این گفتگو شرکت کردید.

عکس اول از سید مهدی کاشی زاد