موسسه ماه مهر

۲۴ آذر ۱۳۹۶

کارگاه مبانی نظری نقد و تحلیل هنر در ماه مهر

files_magazinContents_critic4-1[328187c87c893f3486b07854ba6dd128].jpg

در فضای هنر امروز، داشتن ذهنیت روشن نسبت به نظریه ها و رویکردهایی که مبانی تحلیل هنر معاصر را در جهان شکل داده اند نه تنها برای هنر پژوهان بلکه برای هنرمندان نیز از اهمیت حیاتی برخوردار است. امری که شاید بتوان از آن به الفبای زبان مشترک برای گفتگو بین دو حوزه تحلیل و نقد هنری و تولید/خلق هنری تعبیر کرد. هم چنین در فضای آموزش رسمی هنر ایران، رسیدن به تعریف های دقیق از نظریه های مختلف در هنر، برقرار کردن ارتباط میان رویکرد های مختلف نظری در انواع نقد هنری مثلاً نسبت نقد نئو مارکسیستی، نقد زن گرا، نقد پسااستعمارگرا به هم در رویکردِ تاریخی-اجتماعی، بازتعریف انواع ایسم ها مانند مدرنیسم، پست مدرنیسم در پارادایم های مختلف فلسفی، برای هنرجویان تبدیل به موضوعات بغرنج و پیچیده شده است. کارگاه "مبانی نظری نقد و تحلیل هنر"، دوره ی آموزشی است که به خوبی به این دو نیاز اساسی در جامعه ی هنری امروز پاسخ می دهد.

کارگاه "مبانی نظری نقد هنری"، یک دوره ی آموزشی فشرده است که طی چهار جلسه ای ظرف دو هفته، در مجموع28ساعت، به آموزش مبانی نقد هنر، مباحث چگونه دیدن و معرفی گستره ی حوزه های شناختی موثر در گفتمان های غالبِ هنر معاصر جهان می پردازد. مخاطب این کارگاه هم دانش آموختگان رشته های هنری هستند که علاقه مند فعالیت در حوزه های نظری هنراند و هم هنرمندانی که مایلند بیشتر با ساختار نقد و تحلیل هنری آشنا شوند.

دکتر حمید کشمیرشکن مدرس این دوره، خود دانش آموخته ی دانشگاه لندن است و عضو هیات علمی مهمان در دپارتمان تاریخ هنر دانشگاه آکسفورد است. در شیوه ارائه ی این دوره، استاد ضمن تدریس شفاهی، از سایر امکانات آموزشی مانند نمایش اسلاید نمونه های مرتبط و پاورپوینت های جمع بندی هر مبحث، برای آموزش هرچه بهتر به دانش جویان بهره می برد. هم چنین از این پس، امکان دریافت و مطالعه عناوین منابع تکمیلی مربوط برای دانشجویان پیش از شروع دوره نیز فراهم آمده است. در راستای این کارگاه، دو کارگاه تکمیلی"نگارش متون تخصصی هنری" و "نقد و تحلیل هنر" نیز طراحی شده است. به ترتیب هنرجویان علاقه مند، به طور عملی زیر نظر استاد کاربردهای این آموخته ها در قالب نقد(کارگاه نقد و تحلیل) یا مقاله ی تخصصی (کارگاه نگارش متون تخصصی هنری) تجربه می کند. این دوره ها تمرکز بر مباحث نقد و پژوهش در هنر است و تمایزات آن با مباحثی مانند نگارش استیتمنت یا پروپزال و .... در یک بررسی تطبیقی نیز مورد اشاره قرار خواهند گرفت.

پیشتر ، بخشی از این مباحث در قالب کارگاه مفصل "نقد هنری" در سه دوره ی10 جلسه ای دو ساعته مطرح می شد. چارچوب قبلی ضمن داشتن مزیتِ پرداختن تفصیلی به هر یک از سرفصل ها، به دلایلی از جمله کاهش پیوستگی مطالب در ذهن دانشجویان در وقفه های یک هفته ای بین جلسات، مورد بازنگری قرار گرفت. بنابراین دوره ی حاضر در یک قالب بهینه برای پاسخ به نیاز دانشجویان و دانش آموختگان هنرِ فعال در حوزه های نظری طراحی شده تا به دانش خود عمق بیشتری بخشند؛ بعلاوه فرصتی برای هنرمندان و علاقمندان است تا با سرفصلهای کلی مبانی نقد و رویکرد های نظری هنر آشنا شوند.

در ادامه ی روند حاضر، موسسه ی ماه مهر با تامین فضای آموزشی مطابق با بالاترین استانداردهای آموزشی در رقابت با بهترین دانشگاه های هنر کشور، درصدد برگزاری دوره های آموزشی نظری تکمیلی در حوزه نقد و تئوری های هنر با مشارکت( اساتید ماه مهر) /(دکتر کشمیرشکن) و مراکز علمی مطرح بین المللی است تا افق تحلیل و نقد هنر در ایران بیش از پیش گسترده شود.

در پایان نخستین دوره ی این کارگاه، ضمن گفتگوی کوتاهی با هنرجویان که از زمینه های مختلف هنرهای تجسمی و نمایشی شرکت کننده در این کارگاه، مشخص شد که همگی از شرکت در این کارگاه رضایت داشتند و انتظارات خود را تا حد زیادی طی برآورده شده می دیدند. یکی از هنرجویان که خود از جمله هنرمندان جوان و فعال است، دستاورد خود را در پایان این دوره، شکستن تابوی منتقد و نقد می داند. به نظر او واکنش منتقدان می تواند در هنرمندان ایجاد اضطراب کند اما پس از گذراندن این دوره و شناخت دقیق تر از انواع رویکردهای تحلیلی و آموختن الفبای یک نقد قابل اعتنا، بهتر می تواند از نقد بر آثارش بهره ببرد.

برای هنرجوی دیگری که فارغ التحصیل رشته ی پژوهش هنر بود، این کارگاه فرصتی برای مرور دوباره دانسته های قبلی بود و او در پایان دوره چالش جدید خود را تلاش برای نوشتن مقالات می دانست. 

دانشجویی که در این زمینه مطالعات قبلی مفصلی هم داشته است، مطالب مطرح شده در این کلاس را به یک دریا تشبیه می کند که در شیوه ی تدریس استاد، این مطالب بهم پیوسته در ذهن می نشیند تا جایی که گاهی در یک جمله کل ابهام ذهن نسبت به مسئله روشن می شود و بدین ترتیب دانش قبلی فرد هم نظم تازه ای پیدا می کند."

لازم به ذکر است که در ادامه ی "کارگاه مبانی نظری نقد و تحلیل هنر"، "کارگاه نگارش متون تخصصی هنری" دکتر کشمیرشکن در ماه آینده برگزار خواهد شد.